Co to jest integrowana produkcja roślin - Informacje o systemie IPR
Co to jest integrowana produkcja roślin
Integrowana produkcja roślin to krajowy system jakości, w którym producent prowadzi uprawę zgodnie z metodyką zatwierdzoną przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Uczestnictwo w systemie jest dobrowolne, ale aby uzyskać certyfikat, producent musi spełnić wymagania określone w przepisach oraz w metodyce właściwej dla danej uprawy. Metodyki integrowanej produkcji roślin są publikowane przez PIORiN i to one stanowią podstawę prowadzenia uprawy oraz późniejszej kontroli.
Przepisy regulujące zakres działalności podmiotów certyfikujących zostały określone w art. 55-62 Ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (Dz. U. z 2023 r. poz. 340, z późn. zm.).
Producent roślin może uzyskać certyfikat potwierdzający stosowanie zasad, jakie przewiduje integrowana produkcja roślin, jeżeli prowadzi uprawę zgodnie z metodyką integrowanej produkcji roślin dla danego gatunku, posiada wymagane dokumenty i przejdzie pozytywnie proces kontroli. W praktyce integrowana produkcja roślin oznacza nie tylko samą uprawę, ale też prawidłowe dokumentowanie działań, odpowiednie nawożenie, właściwą ochronę roślin oraz zachowanie zasad higieniczno-sanitarnych.
Certyfikat integrowanej produkcji roślin
Do najważniejszych wymagań, jakie obejmuje integrowana produkcja roślin, należą w szczególności:
prowadzenie notatnika integrowanej produkcji roślin,
- prowadzenie uprawy zgodnie z metodyką integrowanej produkcji roślin dla danego gatunku,
- posiadanie aktualnego zaświadczenia ze szkolenia w zakresie integrowanej produkcji roślin,
- prowadzenie lustracji i monitoringu upraw wraz z zapisami w notatniku,
- stosowanie kwalifikowanego materiału siewnego,
- prowadzenie nawożenia na podstawie analizy gleby lub roślin,
- przestrzeganie zasad płodozmianu tam, gdzie ma to zastosowanie,
- stosowanie środków ochrony roślin zgodnie z metodyką integrowanej produkcji roślin i zgodnie z etykietą,
- posiadanie aktualnego badania technicznego opryskiwacza,
- posiadanie dokumentów potwierdzających zbycie opakowań po środkach ochrony roślin,
- prowadzenie dokumentacji zakupu środków produkcji,
- przygotowanie właściwego miejsca do przechowywania środków ochrony roślin,
Zakres szczegółowych obowiązków zależy od konkretnej metodyki, integrowana produkcja roślin dla danego gatunku opiera się na oddzielnej liście wymagań i liście kontrolnej.
Metodyki integrowanej produkcji roślin zawierają m.in. zasady planowania i zakładania uprawy, nawożenia z uwzględnieniem analiz gleby, pielęgnacji, ochrony przed chorobami i szkodnikami, zasad higieniczno-sanitarnych oraz listy obligatoryjnych czynności i listy kontrolne IP. To właśnie te elementy są później weryfikowane podczas kontroli.
Zmiany i dopłaty w 2026 r. w integrowanej produkcji roślin
W związku z licznymi pytaniami dotyczącymi nowych przepisów oraz dopłat w ramach ekoschematu Integrowana Produkcja Roślin, trzeba jasno rozdzielić dwie kwestie. Pierwsza to sam system, jakim jest integrowana produkcja roślin. Druga to płatność w ramach ekoschematu. To nie jest to samo.
W dniu 12 marca 2026 r. opublikowano w Dzienniku Ustaw rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2026 r., zmieniające przepisy dotyczące płatności w ramach schematów na rzecz klimatu i środowiska w Planie Strategicznym WPR 2023–2027. W przepisie dotyczącym płatności do integrowanej produkcji roślin utrzymano zasadę, że płatności są przyznawane wyłącznie do upraw należących do grup, dla których wykaz roślin został określony w załączniku nr 5a do rozporządzenia, oraz prowadzonych zgodnie z metodykami zatwierdzonymi przez GIORiN.
To w praktyce oznacza, że o możliwości uzyskania dopłaty nie decyduje samo istnienie metodyki. Sama integrowana produkcja roślin może być prowadzona dla wszystkich gatunków, dla których zatwierdzono metodykę integrowanej produkcji roślin, ale płatność w ramach ekoschematu przysługuje tylko do tych gatunków, które znajdują się w wykazie określonym w załączniku nr 5a. Aktualne materiały PIORiN pokazują, że w systemie funkcjonują także metodyki zatwierdzone w 2025 r., natomiast oficjalne materiały dotyczące dopłat nadal odsyłają do zamkniętego wykazu z załącznika nr 5a.
Dlatego warto to powiedzieć wprost: integrowana produkcja roślin funkcjonuje niezależnie od dopłat. Udział w ekoschemacie IPR jest dobrowolny, a jednostka certyfikująca może przyjmować zgłoszenia do systemu integrowanej produkcji roślin niezależnie od tego, czy producent planuje ubiegać się o płatność, czy nie. Z punktu widzenia certyfikacji znaczenie ma to, czy dla danego gatunku istnieje zatwierdzona metodyka integrowanej produkcji roślin. Z punktu widzenia dopłat znaczenie ma dodatkowo to, czy dany gatunek został ujęty w wykazie roślin objętych płatnością.
Do jakich upraw przysługuje płatność w ramach ekoschematu Integrowana Produkcja Roślin
Zgodnie z informacjami publikowanymi przez ARiMR, płatności do integrowanej produkcji roślin są przyznawane, jeżeli rolnik lub jego małżonek prowadzą uprawy roślin należących do grup upraw sadowniczych, jagodowych, rolniczych lub warzywnych, w odniesieniu do których zatwierdzono metodyki integrowanej produkcji roślin określonych w załączniku nr 5a, oraz prowadzą je zgodnie z metodykami zatwierdzonymi przez GIORiN. Płatność jest przyznawana do gruntów kwalifikujących się do podstawowego wsparcia dochodów, będących w posiadaniu rolnika i potwierdzonych w wykazie przekazywanym przez jednostkę certyfikującą do ARiMR. Płatność nie przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych.
Według listy w załączniku 5a płatność obejmuje następujące grupy upraw:
Grupa upraw sadowniczych:
brzoskwinia, morela, czereśnia, jabłko, gruszka, śliwka, wiśnia.
Grupa upraw jagodowych:
agrest, borówka wysoka, jeżyna bezkolcowa, malina, porzeczka czarna, porzeczka czerwona, truskawka, winogrono w uprawie polowej, aronia.
Przy aronii ARiMR wskazuje, że z uwagi na ekstensywny charakter produkcji płatność jest liczona jak dla upraw rolniczych.
Grupa upraw rolniczych:
burak cukrowy, chmiel, gryka, jęczmień ozimy i jary, jęczmień browarny jary, kukurydza, kukurydza cukrowa, proso, pszenica ozima i jara, rzepak ozimy, słonecznik, soja, żyto.
Grupa upraw warzywnych:
brokuł, burak ćwikłowy, cebula, cukinia, kabaczek, patison, czosnek, dynia olbrzymia, dynia piżmowa, dynia oleista, fasola szparagowa, fasola na suche nasiona, kalafior, kapusta głowiasta, kapusta pekińska, marchew, ogórek gruntowy, ogórek pod osłonami, papryka, pomidor gruntowy, pomidor pod osłonami, sałata pod osłonami, sałata polowa, seler korzeniowy, szparagi, szpinak, ziemniak.
Ten zakres wynika z aktualnych materiałów informacyjnych ARiMR odnoszących się do ekoschematu IPR i do wykazu z załącznika nr 5a.
Wykaz upraw możliwych do certyfikacji w systemie integrowanej produkcji roślin
Niezależnie od powyższego, sama integrowana produkcja roślin może być prowadzona dla wszystkich gatunków, dla których zatwierdzono metodyki integrowanej produkcji roślin i opublikowano je przez PIORiN. To oznacza, że zakres certyfikacji może być szerszy niż zakres gatunków objętych płatnością. Oficjalna strona PIORiN pokazuje również metodyki zatwierdzone w 2025 r., a więc takie, które funkcjonują już w systemie integrowanej produkcji roślin, choć nie muszą automatycznie dawać prawa do dopłaty w ramach ekoschematu.
Szkolenie w zakresie integrowanej produkcji roślin
Szkolenie w zakresie integrowanej produkcji roślin pozostaje jednym z podstawowych wymogów formalnych dla producentów, którzy chcą uzyskać certyfikat. Szkolenie pomaga zrozumieć, jak w praktyce prowadzić integrowaną produkcję roślin zgodnie z metodyką, jak dokumentować działania i jak przygotować gospodarstwo do kontroli. W efekcie producent łatwiej porusza się po wymaganiach systemu i ogranicza ryzyko błędów.
Dla wielu gospodarstw integrowana produkcja roślin to nie tylko certyfikat, ale też uporządkowany sposób prowadzenia uprawy, poprawa jakości produkcji i większa wiarygodność wobec odbiorców. Trzeba jednak pamiętać, że integrowana produkcja roślin jako system jakości działa szerzej niż sam ekoschemat. Certyfikacja może być prowadzona także wtedy, gdy dana uprawa nie jest objęta płatnością.