FAQ
FAQ – Integrowana produkcja roślin (IPR)
Najczęściej zadawane pytania o integrowaną produkcję roślin, certyfikację, wymagania systemu oraz dopłaty w ramach ekoschematu IPR – wszystko w jednym miejscu, jasno i bez zbędnej teorii.
Gdzie znaleźć metodyki integrowanej produkcji roślin?
Metodyki integrowanej produkcji roślin są publikowane na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN). To podstawowe źródło informacji dla każdego producenta, który chce prowadzić integrowaną produkcję roślin zgodnie z wymaganiami systemu.
To właśnie tam należy sprawdzić, czy dla danego gatunku została opracowana aktualna metodyka oraz jakie wymagania obowiązują w zakresie uprawy, nawożenia i ochrony roślin.
Bez aktualnej metodyki nie ma możliwości prawidłowego prowadzenia integrowanej produkcji roślin ani uzyskania certyfikatu.
Jak dobierać odmiany kukurydzy i soi w integrowanej produkcji roślin?
W przypadku kukurydzy i soi metodyki integrowanej produkcji roślin jasno wskazują, że do założenia uprawy należy stosować kwalifikowany materiał siewny odmiany dostosowanej do warunków gospodarstwa.
Chodzi przede wszystkim o odpowiednią wczesność odmiany, dopasowanie do lokalnych warunków klimatyczno-glebowych oraz odporność na choroby, szkodniki i stresy środowiskowe. W integrowanej produkcji roślin dobór odmiany ma bezpośredni wpływ na przebieg uprawy i możliwość ograniczenia chemicznej ochrony roślin.
Najlepszym rozwiązaniem jest korzystanie z List Odmian Zalecanych (LOZ) dla danego województwa, które powstają na podstawie badań prowadzonych w ramach systemu PDO. Dzięki temu wybierane odmiany są sprawdzone w konkretnych warunkach regionu.
Dobrym wyborem są również odmiany wpisane do Krajowego Rejestru, ponieważ zostały przebadane w polskich warunkach. W przypadku odmian ze Wspólnotowego Katalogu (CCA) warto wybierać te, które zostały dodatkowo zweryfikowane w krajowych doświadczeniach.
Takie podejście najlepiej wpisuje się w założenia integrowanej produkcji roślin i ogranicza ryzyko problemów w trakcie uprawy oraz kontroli.
Jak wygląda obowiązek ochrony biologicznej w buraku cukrowym w integrowanej produkcji roślin?
W przypadku buraka cukrowego sytuacja w integrowanej produkcji roślin jest dość specyficzna. Metodyka integrowanej produkcji roślin oraz powiązany z nią ekoschemat nie wskazują jednoznacznie, czy obowiązek ochrony biologicznej powinien być realizowany przy użyciu środków mikrobiologicznych, czy z wykorzystaniem makroorganizmów.
Jednocześnie obecnie brak jest zarejestrowanych mikrobiologicznych środków ochrony roślin dedykowanych dla buraka cukrowego. Nie ma również podstaw do rekomendowania stosowania makroorganizmów w tej uprawie.
Co to oznacza w praktyce?
W praktyce oznacza to, że producent prowadzący integrowaną produkcję roślin w buraku cukrowym może w dokumentacji wskazać, że nie miał realnej możliwości zastosowania biologicznej metody ochrony.
Jeżeli wykonanie zabiegu ochrony roślin było konieczne, dopuszczalne jest zastosowanie środków chemicznych, pod warunkiem że producent wykaże, iż metody biologiczne nie były dostępne.
Ważne: sytuacja ta może ulec zmianie w kolejnych latach wraz z rejestracją nowych środków ochrony roślin. Wówczas obowiązki w zakresie ochrony biologicznej mogą zostać rozszerzone.
Czy w integrowanej produkcji roślin zawsze trzeba stosować metody biologiczne?
Nie — stosowanie metod biologicznych w integrowanej produkcji roślin zależy od sytuacji w uprawie.
Sam fakt, że metodyka integrowanej produkcji roślin przewiduje możliwość lub obowiązek zastosowania metody biologicznej, nie oznacza, że zabieg musi być wykonany w każdej sytuacji.
Jeżeli nie wystąpił dany agrofag lub nie został przekroczony próg ekonomicznej szkodliwości, nie ma obowiązku wykonywania zabiegu biologicznego. W takich przypadkach nie wykonuje się również zabiegów chemicznych, ponieważ nie ma do nich uzasadnienia.
W integrowanej produkcji roślin obowiązuje zasada racjonalnego działania — zabiegi wykonuje się tylko wtedy, gdy są rzeczywiście potrzebne, a nie wyłącznie w celu spełnienia formalnych wymagań.
Kiedy metoda biologiczna jest obowiązkowa?
Inaczej wygląda sytuacja, gdy ochrona roślin jest konieczna, a dla danej kombinacji roślina–agrofag dostępna jest metoda biologiczna. Wtedy powinna być traktowana jako rozwiązanie pierwszego wyboru.
Jeżeli jednak metoda biologiczna nie jest dostępna lub brak jest zarejestrowanych środków dla danej uprawy i agrofaga, producent powinien odpowiednio udokumentować ten fakt w notatniku integrowanej produkcji roślin.
Kto może wykonywać zabiegi środkami ochrony roślin w integrowanej produkcji roślin?
Zabiegi z zastosowaniem środków ochrony roślin przeznaczonych dla użytkowników profesjonalnych mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie uprawnienia.
Dotyczy to osób, które ukończyły szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin, szkolenie doradcze lub szkolenie w zakresie integrowanej produkcji roślin. Dopuszczalne są również dokumenty potwierdzające uprawnienia uzyskane w innych państwach UE lub EOG, o ile spełniają wymagania ustawowe i są aktualne.
W praktyce ma to szczególne znaczenie w systemie integrowana produkcja roślin, ponieważ stosowanie środków ochrony roślin przez osoby bez wymaganych kwalifikacji może zostać uznane za naruszenie zasad systemu.
Może to skutkować negatywną oceną podczas kontroli, a w konsekwencji problemami z uzyskaniem lub utrzymaniem certyfikatu.
Czy można zgłosić truskawkę do integrowanej produkcji roślin po 1 marca?
Tak — w określonej sytuacji jest to możliwe.
Jeżeli plantacja truskawki jest zakładana latem z sadzonek frigo i w tym samym roku planowany jest zbiór plonu, zgłoszenie do systemu integrowanej produkcji roślin może zostać złożone w terminie do 14 dni przed posadzeniem roślin.
Dzięki temu producent ma możliwość uzyskania certyfikatu integrowanej produkcji roślin już w pierwszym roku plonowania.
Kiedy obowiązuje termin do 1 marca?
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku plantacji wieloletnich, które zostały założone wcześniej i kontynuują produkcję w kolejnym sezonie. W takim przypadku obowiązuje podstawowy termin zgłoszenia do integrowanej produkcji roślin, czyli do dnia 1 marca danego roku.
Kluczowe znaczenie ma więc moment założenia plantacji i to, czy jest to nowa uprawa z plonem w tym samym roku.
Czy kukurydza może być przedplonem dla pszenicy w integrowanej produkcji roślin?
Tak — kukurydza może być przedplonem zarówno dla pszenicy jarej, jak i ozimej w systemie integrowanej produkcji roślin.
Zgodnie z metodyką integrowanej produkcji roślin, kukurydza jest zaliczana do przedplonów dopuszczalnych, choć nie należy do przedplonów najlepszych.
Dlaczego kukurydza jest tylko średnim przedplonem?
Głównym powodem jest zwiększone ryzyko porażenia roślin przez grzyby z rodzaju Fusarium, które mogą negatywnie wpływać na zdrowotność łanu i jakość plonu.
Mimo to w integrowanej produkcji roślin przyjmuje się, że przedplony określane jako bardzo dobre, dobre oraz średnie mogą być stosowane.
Co to oznacza w praktyce?
W praktyce oznacza to, że kukurydza jako przedplon jest dopuszczalna, ale wymaga większej uwagi przy planowaniu agrotechniki i ochrony roślin. Należy uwzględnić podwyższone ryzyko chorób i odpowiednio dobrać dalsze działania w uprawie.
Jakie są zasady płodozmianu w integrowanej produkcji roślin?
Płodozmian jest jednym z najważniejszych wymogów, jakie stawia integrowana produkcja roślin. Nie należy go traktować jako formalności, lecz jako kluczowy element technologii uprawy, który wpływa na zdrowotność roślin i ograniczenie presji chorób oraz szkodników.
Metodyki integrowanej produkcji roślin dla poszczególnych gatunków określają konkretne wymagania dotyczące zmianowania. Producent ma obowiązek nie tylko je stosować, ale również dokumentować w notatniku integrowanej produkcji roślin.
Brak możliwości wykazania prawidłowego płodozmianu oznacza, że uprawa nie powinna być zgłaszana do certyfikacji. Dotyczy to również sytuacji, gdy gospodarstwo nie posiada udokumentowanej historii pola w wymaganym okresie.
Jak liczyć przerwy w płodozmianie?
W praktyce ważne jest prawidłowe rozumienie okresów przerw w zmianowaniu. Jeżeli metodyka integrowanej produkcji roślin wymaga trzyletniej przerwy w uprawie danego gatunku, oznacza to, że po uprawie w pierwszym roku powrót tej rośliny na to samo stanowisko jest możliwy dopiero w piątym roku.
Uprawa międzyplonów lub poplonów nie skraca tego okresu, ponieważ nie zastępuje pełnego zmianowania.
W integrowanej produkcji roślin płodozmian to nie teoria — to jeden z kluczowych elementów oceny podczas kontroli.
Czy słonecznik ozdobny można objąć integrowaną produkcją roślin?
Nie — słonecznik ozdobny nie może być objęty systemem integrowanej produkcji roślin.
Metodyka integrowanej produkcji roślin dla słonecznika odnosi się wyłącznie do produkcji rolniczej, czyli uprawy prowadzonej w celu uzyskania plonu rolniczego, a nie do uprawy ozdobnej, której efektem są kwiaty.
W systemie integrowana produkcja roślin podstawą certyfikacji jest obowiązująca metodyka. W przypadku słonecznika ozdobnego taka metodyka nie istnieje.
Oznacza to, że producent nie ma możliwości zgłoszenia tej uprawy do systemu integrowanej produkcji roślin ani uzyskania certyfikatu IP.
Innymi słowy — brak odpowiedniej metodyki automatycznie wyklucza daną uprawę z systemu integrowanej produkcji roślin.
Czy jęczmień browarny można uprawiać w integrowanej produkcji roślin?
Tak — ale kluczowe znaczenie ma cel produkcji.
Odmiany jęczmienia jarego typu browarnego mogą być uprawiane w systemie integrowanej produkcji roślin z wykorzystaniem metodyki dla jęczmienia ozimego i jarego. Jest to możliwe w sytuacji, gdy produkcja nie jest prowadzona wyłącznie z przeznaczeniem na cele browarne lub gdy producent przyjmuje zasady tej metodyki w swojej technologii uprawy.
Kiedy warto stosować odrębną metodykę?
Jeżeli produkcja jest ukierunkowana typowo na cele browarne, należy uwzględnić, że istnieje również odrębna metodyka integrowanej produkcji roślin dla jęczmienia browarnego.
W takim przypadku szczególne znaczenie ma jakość ziarna, odpowiednia agrotechnika oraz bardzo ostrożne nawożenie azotem, ponieważ to właśnie te elementy decydują o spełnieniu wymagań odbiorców z branży browarniczej.
W integrowanej produkcji roślin wybór metodyki powinien być zawsze dopasowany do celu produkcji, a nie tylko do gatunku rośliny.
Czy producent może mieć pełnomocnika w integrowanej produkcji roślin?
Tak — ale pełnomocnik nie może zastąpić producenta w zakresie spełnienia wymagań systemu.
W integrowanej produkcji roślin wymóg ukończenia szkolenia musi być spełniony przez producenta roślin albo przez osobę przez niego zatrudnioną, która faktycznie odpowiada za planowanie i prowadzenie produkcji.
Nie jest wystarczające zawarcie umowy z doradcą lub usługodawcą, który posiada wymagane szkolenie, ale nie zarządza produkcją w gospodarstwie.
Taki model nie spełnia wymagań integrowanej produkcji roślin.
W praktyce oznacza to, że szkolenie musi posiadać osoba realnie odpowiedzialna za uprawę — czyli ta, która podejmuje decyzje produkcyjne, a nie tylko świadczy zewnętrzne doradztwo.
Czy trzeba robić osobne szkolenie dla każdej uprawy w integrowanej produkcji roślin?
Nie — integrowana produkcja roślin nie wymaga odrębnego szkolenia dla każdej grupy upraw.
Jeżeli producent planuje prowadzić integrowaną produkcję roślin obejmującą kilka grup upraw (np. rolnicze, warzywne, sadownicze), wystarczy ukończenie jednego szkolenia przewidzianego dla jednej z tych grup.
Najlepszym rozwiązaniem jest wybór szkolenia dopasowanego do głównego kierunku produkcji w gospodarstwie. Dzięki temu producent spełnia wymóg formalny, a jednocześnie zdobywa wiedzę najbardziej przydatną w praktyce.
To samo podejście dotyczy szkoleń uzupełniających — integrowana produkcja roślin nie wymaga odbywania wielu kursów, jeśli jeden z nich spełnia wymagania systemu.
Kluczowe jest posiadanie ważnego zaświadczenia, a nie liczba ukończonych szkoleń.
Kto musi ukończyć szkolenie w integrowanej produkcji roślin?
Szkolenie musi ukończyć osoba, która faktycznie odpowiada za prowadzenie produkcji, a niekoniecznie formalny właściciel gospodarstwa.
W systemie integrowanej produkcji roślin kluczowe znaczenie ma realna odpowiedzialność za planowanie i prowadzenie uprawy, a nie sam wpis w dokumentach.
W małym gospodarstwie najczęściej będzie to bezpośrednio producent roślin. W przypadku spółki lub większego gospodarstwa szkolenie może ukończyć pracownik, o ile to on odpowiada za całość decyzji i działań związanych z produkcją.
Podobna zasada dotyczy gospodarstw prowadzonych przez małżonków. Jeżeli nie ma rozdzielności majątkowej, wystarczy, aby szkolenie ukończył jeden z nich — pod warunkiem, że to właśnie ta osoba prowadzi integrowaną produkcję roślin w praktyce.
Najważniejsze jest to, kto faktycznie zarządza produkcją, a nie kto formalnie widnieje jako właściciel.
Czy każda integrowana produkcja roślin daje dopłaty z ARiMR?
Nie — i to jest jedna z najważniejszych rzeczy, które trzeba jasno rozróżnić.
Integrowana produkcja roślin jako system jakości działa niezależnie od dopłat. Można prowadzić integrowaną produkcję roślin, spełnić wszystkie wymagania, przejść kontrolę i uzyskać certyfikat, a mimo to nie mieć prawa do płatności w ramach ekoschematu.
Dopłaty z ARiMR przysługują wyłącznie do tych upraw, które zostały ujęte w wykazie roślin objętych wsparciem. Sam fakt, że istnieje metodyka oraz że produkcja jest prowadzona w systemie integrowanej produkcji roślin, nie jest wystarczający do uzyskania dopłaty.
Co to oznacza w praktyce?
W praktyce integrowana produkcja roślin obejmuje szerszy zakres upraw niż system dopłat. Certyfikacja jest możliwa dla wszystkich gatunków, dla których opracowano i zatwierdzono metodyki.
Jeżeli jednak dany gatunek nie znajduje się w wykazie upraw objętych ekoschematem, producent:
• może uzyskać certyfikat integrowanej produkcji roślin
• nie otrzyma dopłaty z ARiMR
Dlatego trzeba wyraźnie oddzielać dwa elementy:
• integrowana produkcja roślin → system jakości i certyfikacja
• ekoschemat → system płatności tylko dla wybranych upraw
To, że prowadzisz integrowaną produkcję roślin, nie oznacza automatycznie prawa do dopłat.
Co trzeba zrobić przed zgłoszeniem do integrowanej produkcji roślin?
Zanim zgłosisz uprawę do integrowanej produkcji roślin, warto sprawdzić kilka kluczowych rzeczy.
Pierwszy krok to weryfikacja, czy dana uprawa w ogóle może być objęta systemem integrowanej produkcji roślin. Podstawą jest istnienie zatwierdzonej metodyki dla konkretnego gatunku. Jeżeli metodyki nie ma — co do zasady nie ma również możliwości certyfikacji.
Kolejnym etapem jest analiza wymagań metodyki. W praktyce trzeba ocenić, czy gospodarstwo jest w stanie spełnić warunki dotyczące płodozmianu, doboru odmian, nawożenia, ochrony roślin oraz prowadzenia dokumentacji. Integrowana produkcja roślin to nie zgłoszenie — to sposób prowadzenia uprawy.
Przed zgłoszeniem konieczne jest również posiadanie aktualnego szkolenia. Osoba odpowiedzialna za prowadzenie integrowanej produkcji roślin musi posiadać ważne zaświadczenie.
Jakie są terminy zgłoszeń?
W przypadku roślin jednorocznych zgłoszenia dokonuje się nie później niż 14 dni przed siewem albo sadzeniem. Dla roślin wieloletnich podstawowy termin to 1 marca każdego roku.
Przepisy dopuszczają przyjęcie zgłoszenia po terminie, pod warunkiem że nadal możliwe jest przeprowadzenie kontroli i weryfikacja spełnienia wymagań. Nie może to jednak nastąpić później niż w dniu siewu, sadzenia lub rozpoczęcia wegetacji.
Dobrze przygotowane zgłoszenie to podstawa — większość problemów w integrowanej produkcji roślin zaczyna się właśnie od tego etapu.
Czy w integrowanej produkcji roślin zawsze trzeba stosować ochronę biologiczną?
Nie — obowiązek stosowania metod biologicznych zależy od sytuacji w uprawie.
Jeżeli w danej uprawie nie został przekroczony próg ekonomicznej szkodliwości, nie ma obowiązku wykonywania żadnego zabiegu ochrony roślin — ani chemicznego, ani biologicznego. Integrowana produkcja roślin opiera się na zasadzie uzasadnionego działania, a nie wykonywania zabiegów „na zapas”.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy próg ekonomicznej szkodliwości został przekroczony i konieczne jest podjęcie ochrony. W takim przypadku, jeżeli dostępna jest metoda biologiczna dla danej kombinacji roślina–agrofag, powinna być ona zastosowana w pierwszej kolejności.
Dopiero w sytuacji, gdy metoda biologiczna okaże się nieskuteczna albo nie zapewnia odpowiedniego poziomu ochrony, możliwe jest zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin.
W integrowanej produkcji roślin kolejność działań ma znaczenie: najpierw metody biologiczne, a dopiero potem — w razie potrzeby — chemiczne.
Nie jest to rekomendowane w systemie integrowanej produkcji roślin.
W integrowanej produkcji roślin kluczowe znaczenie ma bezpieczeństwo żywności oraz ograniczanie ryzyka wprowadzania do środowiska substancji niekontrolowanych. W przypadku komunalnych osadów ściekowych istnieje realne ryzyko obecności zanieczyszczeń, które nie zawsze są monitorowane.
Dotyczy to m.in. pozostałości pestycydów, biocydów, farmaceutyków (w tym antybiotyków), detergentów oraz substancji pochodzących ze środków higieny osobistej. Związki te mogą kumulować się w osadach w trakcie ich powstawania, a następnie trafiać do gleby i roślin.
W związku z tym Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rekomenduje stosowania komunalnych osadów ściekowych w systemie integrowanej produkcji roślin.
W praktyce oznacza to, że stosowanie takich materiałów może być oceniane negatywnie podczas kontroli i zwiększać ryzyko niespełnienia wymagań integrowanej produkcji roślin.
Szkolenie w zakresie integrowanej produkcji roślin musi ukończyć bezpośrednio producent roślin lub osoba przez niego zatrudniona, która odpowiada za planowanie i prowadzenie produkcji.
W praktyce oznacza to, że w przypadku spółek lub większych gospodarstw szkolenie powinna mieć osoba faktycznie zarządzająca uprawą, a nie np. zewnętrzny doradca.
Jaki dokument potwierdza integrowaną produkcję roślin?
Dokumentem potwierdzającym stosowanie zasad, jakie przewiduje integrowana produkcja roślin, jest certyfikat integrowanej produkcji roślin.
Zgodnie z przepisami, integrowana produkcja roślin jest formalnie potwierdzana poprzez wydanie certyfikatu przez uprawniony podmiot certyfikujący. To właśnie certyfikat stanowi dowód, że produkcja została przeprowadzona zgodnie z wymaganiami systemu.
Jak uzyskać certyfikat integrowanej produkcji roślin?
Certyfikat integrowanej produkcji roślin jest wydawany przez podmiot certyfikujący posiadający odpowiednie upoważnienie, po przeprowadzeniu kontroli gospodarstwa i potwierdzeniu, że produkcja była prowadzona zgodnie z obowiązującą metodyką.
W obecnym systemie nie funkcjonuje już odrębny wniosek o wydanie certyfikatu. Podstawą jest zgłoszenie do systemu integrowanej produkcji roślin oraz pozytywna weryfikacja gospodarstwa w trakcie kontroli.
Kiedy integrowana produkcja roślin może zostać potwierdzona certyfikatem?
Certyfikat jest wydawany w sytuacji, gdy producent spełnia wszystkie wymagania systemu. Obejmuje to prowadzenie uprawy zgodnie z metodyką integrowanej produkcji roślin, posiadanie aktualnego szkolenia, prowadzenie dokumentacji (w tym notatnika integrowanej produkcji roślin) oraz spełnienie wymagań dotyczących nawożenia, ochrony roślin i zasad higieniczno-sanitarnych.
Kluczowe znaczenie ma również pozytywny wynik kontroli — dopiero wtedy integrowana produkcja roślin może zostać formalnie potwierdzona.
Co potwierdza certyfikat integrowanej produkcji roślin?
Certyfikat potwierdza, że dana uprawa została prowadzona zgodnie z zasadami integrowanej produkcji roślin oraz że producent spełnił wszystkie wymagania systemu.
Oznacza to, że produkcja może być oficjalnie oznaczana jako integrowana produkcja roślin, co ma znaczenie zarówno przy sprzedaży, jak i w przypadku ubiegania się o dopłaty.
Kto może wykonywać zabiegi środkami ochrony roślin w integrowanej produkcji roślin?
Zabiegi z wykorzystaniem środków ochrony roślin przeznaczonych dla użytkowników profesjonalnych nie mogą być wykonywane przez przypadkowe osoby.
Zgodnie z przepisami, zabiegi te może wykonywać wyłącznie osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje potwierdzone szkoleniem. Ma to szczególne znaczenie w systemie integrowana produkcja roślin, gdzie prawidłowe stosowanie środków ochrony roślin jest jednym z podstawowych wymagań.
Jakie kwalifikacje są wymagane?
Uprawnienia do wykonywania zabiegów posiada osoba, która ukończyła odpowiednie szkolenie i posiada ważne zaświadczenie. Może to być szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin, doradztwa w tym zakresie lub szkolenie dotyczące integrowanej produkcji roślin.
Możliwe jest również uznanie szkoleń ukończonych w innych krajach Unii Europejskiej lub EOG, pod warunkiem że zostały odbywane nie wcześniej niż 5 lat przed wykonaniem zabiegu i są potwierdzone odpowiednim dokumentem.
Co to oznacza w praktyce?
W praktyce oznacza to, że samo doświadczenie nie jest wystarczające – wymagane jest formalne, aktualne szkolenie. Dokument potwierdzający kwalifikacje musi być ważny w momencie wykonywania zabiegu.
Warto podkreślić, że szkolenie z zakresu integrowanej produkcji roślin daje również uprawnienia do wykonywania zabiegów środkami ochrony roślin, co jest istotne dla producentów działających w tym systemie.
Brak aktualnego szkolenia oznacza brak możliwości legalnego stosowania środków ochrony roślin.
W systemie integrowana produkcja roślin ma to szczególne znaczenie, ponieważ nieprawidłowe stosowanie środków ochrony roślin może skutkować negatywną oceną podczas kontroli, a w skrajnych przypadkach nawet utratą certyfikatu.
Czy można certyfikować pszenicę orkisz w integrowanej produkcji roślin?
Tak — jest to możliwe, mimo że dla pszenicy orkisz nie opracowano odrębnej metodyki integrowanej produkcji roślin.
W systemie, jakim jest integrowana produkcja roślin, kluczowe znaczenie ma stosowanie zatwierdzonych metodyk. W przypadku pszenicy orkisz przyjęto rozwiązanie praktyczne, zgodne ze stanowiskiem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Jak wygląda to w praktyce?
Zgodnie z interpretacją MRiRW, zalecenia uprawowe dla pszenicy zwyczajnej uznaje się za tożsame dla pszenicy orkisz. Oznacza to, że metodyka integrowanej produkcji roślin dla pszenicy obejmuje również uprawę pszenicy orkisz. Informacja ta została bezpośrednio wskazana w samej metodyce.
Co to oznacza dla producenta?
Jeżeli prowadzisz integrowaną produkcję roślin w zakresie pszenicy orkisz, możesz stosować metodykę dla pszenicy zwyczajnej, zgłosić uprawę do systemu oraz przejść pełny proces kontroli i certyfikacji.
Warunek jest jeden — uprawa musi być prowadzona zgodnie z wymaganiami metodyki integrowanej produkcji roślin dla pszenicy.
W praktyce oznacza to, że brak odrębnej metodyki dla pszenicy orkisz nie wyklucza tej uprawy z systemu integrowanej produkcji roślin, o ile producent stosuje obowiązujące zasady dla pszenicy.
Jak dobierać odmiany w integrowanej produkcji roślin?
Dobór odmiany to jeden z kluczowych elementów, na których opiera się integrowana produkcja roślin. W praktyce to właśnie odmiana w dużej mierze decyduje o stabilności plonowania, poziomie ochrony roślin oraz o tym, czy produkcja spełni wymagania systemu.
Integrowana produkcja roślin zakłada świadomy wybór odmian – nie tylko pod kątem wysokości plonu, ale przede wszystkim odporności, jakości oraz dopasowania do warunków gospodarstwa i regionu.
Przy wyborze odmiany warto zwrócić uwagę przede wszystkim na jej dostosowanie do lokalnych warunków glebowo-klimatycznych, odporność na choroby i szkodniki oraz tolerancję na stresy środowiskowe, takie jak susza czy niskie temperatury. Równie ważna jest stabilność plonowania – w systemie integrowanej produkcji roślin często ma ona większe znaczenie niż maksymalny potencjał plonu.
Dobrze dobrana odmiana pozwala ograniczyć konieczność stosowania środków ochrony roślin, ułatwia prowadzenie uprawy zgodnie z metodyką i zmniejsza ryzyko problemów podczas kontroli.
Jakie odmiany są rekomendowane w integrowanej produkcji roślin?
Najbezpieczniejszym wyborem w systemie integrowana produkcja roślin są odmiany sprawdzone w polskich warunkach. W pierwszej kolejności zaleca się korzystanie z List Odmian Zalecanych (LOZ) dla danego województwa, które powstają na podstawie badań prowadzonych w różnych regionach kraju.
Dobrym wyborem są również odmiany wpisane do Krajowego Rejestru (KR), ponieważ zostały przebadane w warunkach krajowych. Można także korzystać z odmian ze Wspólnotowego Katalogu (CCA), pod warunkiem że zostały ocenione w Polsce w ramach doświadczeń PDO i potwierdzono ich wartość gospodarczą.
Czego unikać przy wyborze odmian?
W systemie integrowana produkcja roślin dopuszczalne jest stosowanie innych odmian, jednak nie jest to rozwiązanie rekomendowane. Wybór odmiany spoza list zalecanych wymaga uzasadnienia i wiąże się z większym ryzykiem problemów podczas kontroli.
Jeżeli producent decyduje się na taką odmianę, powinien być w stanie wykazać, że jej wybór jest zgodny z zasadami integrowanej produkcji roślin i nie wpływa negatywnie na spełnienie wymagań systemu.
Źródło: COBORU – rekomendacje odmian
Czy integrowana produkcja roślin daje dopłaty z ARiMR?
Tak — ale tylko w określonych przypadkach.
Integrowana produkcja roślin (IPR) to system jakości, który działa niezależnie od dopłat. Oznacza to, że możesz prowadzić integrowaną produkcję roślin, uzyskać certyfikat i nie korzystać z żadnego wsparcia finansowego.
Dopłaty z ARiMR to tylko dodatkowy element systemu — nie każda uprawa objęta integrowaną produkcją roślin kwalifikuje się do płatności.
Kiedy przysługuje dopłata do integrowanej produkcji roślin?
Aby otrzymać płatność w ramach ekoschematu „Integrowana Produkcja Roślin”, muszą być spełnione jednocześnie wszystkie warunki:
Uprawa musi znajdować się w wykazie określonym w przepisach (załącznik nr 5a), produkcja musi być prowadzona zgodnie z metodyką integrowanej produkcji roślin, a producent musi posiadać ważny certyfikat integrowanej produkcji roślin.
Jeżeli brakuje któregokolwiek z tych elementów — dopłata nie przysługuje.
Jakie uprawy kwalifikują się do dopłat w systemie integrowanej produkcji roślin?
Do najczęściej wybieranych upraw objętych dopłatami w ramach integrowanej produkcji roślin należą:
Uprawy sadownicze i jagodowe, takie jak jabłka, truskawki, maliny, borówka czy porzeczka, uprawy warzywnicze, m.in. marchew, cebula, ogórek, pomidor i kapusta, a także uprawy rolnicze, takie jak pszenica, kukurydza, rzepak czy burak cukrowy.
Warto pamiętać, że pełna lista upraw kwalifikujących się do dopłat wynika bezpośrednio z przepisów i nie obejmuje wszystkich gatunków, dla których istnieją metodyki integrowanej produkcji roślin.
Więcej informacji dotyczących zasad przyznawania płatności można znaleźć na stronie ARiMR: sprawdź szczegóły
Jakie uprawy nie dają dopłat w integrowanej produkcji roślin?
Istnieje wiele upraw, które można prowadzić w systemie integrowanej produkcji roślin i uzyskać certyfikat, ale nie są one objęte dopłatami.
Dotyczy to m.in. części roślin strączkowych, takich jak bobik, soczewica czy ciecierzyca, niektórych zbóż, np. owsa i pszenżyta, a także wybranych gatunków sadowniczych, takich jak leszczyna czy jagoda kamczacka.
W takich przypadkach integrowana produkcja roślin daje certyfikat i wartość rynkową, ale nie daje wsparcia finansowego.
Czy integrowana produkcja roślin zawsze się opłaca?
Opłacalność integrowanej produkcji roślin nie wynika wyłącznie z dopłat. System daje przede wszystkim potwierdzoną jakość produkcji, możliwość uzyskania certyfikatu oraz większą wiarygodność wobec odbiorców.
Dla wielu gospodarstw to właśnie certyfikat i uporządkowanie technologii produkcji są większą wartością niż sama dopłata.
Najważniejsza zasada
Integrowana produkcja roślin to system jakości — dopłaty są tylko dodatkiem.
Jeżeli prowadzisz produkcję zgodnie z metodyką, możesz uzyskać certyfikat. Jeżeli dodatkowo uprawa znajduje się w wykazie — możesz otrzymać dopłatę.
Jeżeli Twoja uprawa nie jest objęta wykazem — dopłaty nie będzie, nawet przy pełnym spełnieniu wymagań systemu.
Jak to wygląda w praktyce?
W praktyce integrowana produkcja roślin działa bardzo prosto:
Produkcja zgodna z metodyką daje możliwość uzyskania certyfikatu, natomiast dopiero połączenie metodyki, certyfikatu i odpowiedniego gatunku daje możliwość uzyskania dopłaty.
Chcesz sprawdzić, czy Twoja uprawa kwalifikuje się do IPR?
Możesz to łatwo zweryfikować, zgłaszając uprawę do systemu: